فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره

چکیده پژوهش حاضر باهدف مدل‌یابی علّی گرایش به اعتیاد به مواد مخدر نوجوانان براساس تیپ‌های شخصیتی و ادراک حمایت اجتماعی و نقش واسطه‌ای تصویر بدنی انجام شد. روش انجام پژوهش توصیفی‌همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش تمام دانش‌آموزان دختر و پسر دوره دوم متوسطه شهر مشهد در سال تحصیلی 1403-1402بودند که از بین آن‌ها تعداد 330 نفر به‌شکل در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات نیز مقیاس گرایش به اعتیاد وید و بوچر (1992) و پرسشنامه‌های ادراک حمایت اجتماعی زیمت و همکاران (1988)، تیپ‌های شخصیتی راتوس و نوید (1989) و تصویر بدنی کش و همکاران (1997) بود. برای توصیف یافته‌ها از میانگین و انحراف استاندارد و برای استنباط اطلاعات نیز از آزمون‌های هم‌بستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری به‌کمک نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-24 استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل پژوهشی از برازش مطلوبی برخوردار بوده (0/92=χ2/df =1/2.RMSEA=0/06 .SRMR=0/07 .GFI=0/93 .AGFI=0/92 .CFI) و تیپ‌های شخصیتی هم به‌صورت مستقیم و هم به‌صورت غیرمستقیم اما حمایت اجتماعی ادراک شده تنها به صورت غیرمستقیم و از طریق تصویر بدنی بر گرایش به اعتیاد اثرگذار هستند. پژوهش حاضر نشان داد جهت پیشگیری از گرایش به اعتیاد در نوجوانان بررسی بیشتر تیپ‌های شخصیتی و تصویر بدنی آن‌ها حائز اهمیت فراوانی است.

چکیده هدف از پژوهش حاضر، بررسی سبک‌های فرزندپروری مادران در رشد فراشایستگی‌های مسیر شغلی نوجوانان بوده است. روش پژوهش آمیخته (کمی-کیفی) بود. مرحله اول کمّی بود و هدف از آن تشکیل دو گروه نوجوانان با فراشایستگی بالا و پایین بود.حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول کوکران، 382 دانش‌آموز برآورد شد که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و در پژوهش شرکت کردند. ابزار پژوهش سه پرسشنامه مرتبط با فراشایستگی‌های شغلی بود. دانش‌آموزانی که در هر سه فراشایستگی، یک انحراف معیار بالاتر از میانگین بودند، در گروه با فراشایستگی بالا (39=n) و دانش‌آموزانی که یک انحراف معیار پایین‌تر از میانگین بودند، در گروه با فراشایستگی پایین (35=n) قرار گرفتند. نقش متغیرهای مهمی مانند جنسیت، رشته تحصیلی و وضعیت اجتماعی- اقتصادی کنترل شده و تفاوت معنی‌داری بین دو گروه در این متغیرها وجود نداشت. در مرحله دوم پژوهش که بصورت کیفی انجام شد، مادران دو گروه بالا و پایین در فراشایستگی ها، به مصاحبه دعوت شدند. ابزار پژوهش مصاحبه هدایت شده بود نمونه‌گیری از هر دو گروه هدف، تا اشباع نظری داده‌ها ادامه یافت.نتایج نشان داد مضمون اصلی سبک فرزندپروری مادران در گروه فراشایستگی بالا، سبک پاسخگو و مضمون اصلی سبک فرزندپروری مادران در گروه فراشایستگی پایین، سبک آزادمنشانه بوده است.

چکیده زمینه و هدف : هدف اصلی این مطالعه توسعه و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی سازگاری مقیاس ترس از در حاشیه ماندن در میان جمعیت نوجوانان و جوانان ایرانی بود. روش: این پژوهش از نوع مطالعات همبستگی بود ،جامعه پژوهش 380 نوجوان و جوان ایرانی 16 تا 24 ساله بودند که در سال 1400 در مدارس و دانشگاههای اردبیل مشغول به تحصیل بودند که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند.پس از ترجمه پرسشنامه اصلی به فارسی که شامل 10 سوال بود، پرسشنامه ترس از در حاشیه ماندن توسط یک پرسشنامه 18 سوالی اندازه گیری شد که نسبت به پرسشنامه اصلی تغییر یافته است. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی برای بررسی شواهد اعتبار ساختاری آن انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که پرسشنامه ترس از در حاشیه ماندن با سه خرده مقیاس فقدان،اجبار و مقایسه و 18 سوال، از لحاظ روانسنجی از پایایی(95/.) و برازندگی(62/.) خوبی برخوردار است.ساختار عاملی تاییدی نیز ،مدل سه عاملی پیشنهادی پرسش نامه یاد شده را تایید کرد. نتیجه گیری:ازپرسشنامه تحلیل عاملی شده ترس از در حاشیه ماندن می توان برای تشخیص و کمک به نوجوانان و جوانان در معرض خطر آسیب های شبکه های اجتماعی استفاده کرد.

چکیده هدف اصلی این پژوهش تعیین اثربخشی  رفتار درمانی عقلانی_هیجانی (REBT) بر کنترل تکانه و دشواری در تنظیم هیجان در نوجوانان مراجعه­کننده به مراکز DIC شهر تهران بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش­آزمون_ پس­آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان مراجعه­کننده به مراکز DIC شهر تهران در 6 ماهه دوم سال 1400 بودند که با استفاده از روش نمونه­گیری در دسترس تعداد 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) گمارده شدند. ابزارهای اندازه­گیری مقیاس تکانشگری (BIS-11) (بارت و همکاران، 2004) و پرسشنامه دشواری تنظیم هیجان (DERS) (گراتز و روئمر، 2004) بودند. رفتاردرمانی با رویکرد REBT بر کنترل تکانه و دشواری در تنظیم هیجان به مدت 8 جلسه 90دقیقه­ای بر روی گروه­ آزمایش اجرا شد. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که مشاوره گروهی با رویکرد REBT بر کاهش نشانه­های تکانشگری و دشواری در تنظیم هیجان تأثیر داشته است (P<0/05). با توجه به اثربخشی رفتاردرمانی عقلانی-هیجانی بر نشانه­های تکانشگری و دشواری در تنظیم هیجان اجرای کارگاه­های آموزشی مبتنی بر این مفاهیم در مراکز مشاوره خانواده توصیه می­شود.

چکیده هدف از پژوهش حاضر پیش­بینی گرایش به رفتارهای پرخطر بر اساس ناگویی هیجانی و عدم تحمل بلاتکلیفی در نوجوانان دارای سابقه رفتارهای خودجرحی بود. این پژوهش به لحاظ روش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان 13 تا 18 سال در حال زندگی در مراکز شبه خانواده شهر تهران بودند. روش نمونه­گیری پژوهش حاضر به صورت در دسترس بود و با این روش تعداد 90نفر انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رفتارهای پرخطر، مقیاس الکسی­تایمی و پرسشنامه عدم تحمل بلاتکلیفی بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها از همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی همزمان استفاده شد. یافته­ها نشان داد ناگویی هیجانی و عدم تحمل بلاتکلیفی با رفتارهای پرخطر رابطه مثبت و معنادار داشتند (05/0P<). همچنین نتایج رگرسیون نشان داد که ناگویی هیجانی و عدم تحمل بلاتکلیفی توانستند 45/0 رفتارهای پرخطر را پیش­بینی کنند (05/0 P<).

چکیده پژوهش حاضر با هدف مقایسه طرحواره­های ناسازگار اولیه و نیازهای اساسی در نوجوانان ایتام و نوجوانان عادی انجام شد. این پژوهش شامل طرح­های توصیفی (از نوع همبستگی) و مقایسه­ای می­گردد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه نوجوانان منطقه 3 شهر تهران بود. از این تعداد، 80 نوجوان که در مقاطع هفتم، هشتم و نهم مشغول به تحصیل بودند به عنوان نمونه در نظر گرفته شد که 40 نفر از آنان یتیم و 40 نفر عادی بودند. نمونه­گیری هر دو گروه به صورت نمونه­گیری در دسترس بود. نمونه­های انتخاب شده به فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره­های ناسازگار اولیه و پرسشنامه نیازهای اساسی پاسخ دادند. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها از شاخص­های آمار توصیفی مانند میانگین و انحراف معیار و شاخص­های آمار استنباطی مانند تحلیل واریانس چندمتغیره استفاده شد. تحلیل داده­ها نشان داد که از بین مولفه­های طرحواره­های ناسازگار اولیه مولفه­های محرومیت هیجانی، رها شدگی، بی­اعتمادی، شکست، از خودگذشتگی و بازداری هیجانی در سطح (05/0>p) تفاوت معناداری در نوجوانان ایتام و عادی دارند. هم­چنین نتایج حاکی از معنادار بودن تفاوت دو گروه در نیازهای اساسی در مولفه تفریح، عشق و نیاز به بقا بود (05/0>p). تفاوت معنادار بین نوجوانان ایتام و عادی نشان­دهنده این است که طرحواره­های ناسازگار اولیه و نیازهای اساسی از مولفه­های روان­شناختی موثر در پدیدآیی مشکلات روانی در نوجوانان ایتام می­باشد. بر این اساس فراهم کردن شرایطی مناسب در دوران کودکی جهت ارضای نیازهای اساسی نوجوانان ایتام برای رشد بهتر و مصونیت و پیشگیری از مشکلات روان­شناختی در آنان ضروری است.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین ویژگی­های شخصیت و باورهای فراشناختی با در نظر گرفتن تفاوت­های جنسیتی در نوجوانان انجام شد. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دانش­آموزان دختر و پسر 12 تا 18 ساله حاضر در مدارس استان تهران در سال تحصیلی 97-96 بود. حجم نمونه شامل 300 نفر از نوجوانان دانش­آموز بود که به صورت دو گروه (با در نظر گرفتن جنیست) دانش­آموز دختر شامل 150 نفر و دانش ­آموز پسر شامل 150 نفر و به روش نمونه­ گیری در دسترس و با توجه به ملاک­های ورود و خروج به پژوهش انتخاب شدند. این دانش­ آموزان به ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت کودکان و نوجوانان (باربارانلی و همکاران، 2003) و پرسشنامه باورهای فراشناختی (ولز و همکاران، 2003) پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل داده­ های به دست آمده، از روش آماری همبستگی استفاده شد. یافته ­های این پژوهش حاکی از آن بود که به طور کلی بین ویژگی­های شخصیتی نوجوانان پسر و نیز دختر و باورهای فراشناختی آن­ها رابطه وجود دارد. هم­چنین، رابطه بین ویژگی­های شخصیتی و باورهای فراشناختی در دختران و پسران متفاوت است. با توجه به اهمیت باورهای فراشناختی به خصوص در دوران نوجوانی که دوره حساسی می­باشد، شناخت و بررسی عواملی که می­تواند بر این روابط اثر گذارد و یکی از آن­ها ویژگی­های شخصیت است خود می­تواند سبب بهبود و تغییر ویژگی­های منفی در شخصیت نوجوان گردد، می­تواند به ارائه راهبردهای درمانی منجر شود.