نقش میانجی ذهنی‌سازی در رابطه بین پنج عامل شخصیت و آسیب‌شناسی روانی بیماران مبتلا به تومورهای بدخیم تحت تأثیر استرس مزمن: مطالعه آسیب‌شناختی زیستی-روانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز: ایران

2 دانشجوی دکتری روان شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز. ایران.

چکیده
این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی ذهنی‌سازی در رابطه بین پنج عامل شخصیت و آسیب‌شناسی روانی در بیماران مبتلا به تومورهای بدخیم تحت استرس مزمن انجام شد. مطالعه به روش توصیفی-همبستگی و با کاربرد مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) انجام شد. جامعه آماری کلیه بیماران مبتلا به تومورهای بدخیم شهر ارومیه بود که در بازه زمانی مهر ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۴ به مراکز درمانی مراجعه کردند. نمونه شامل ۲۰۰ نفر (۵۴ درصد زن و ۴۶ درصد مرد) بود که به صورت در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه پنج عامل شخصیت (NEO-FFI)، مقیاس ذهنی‌سازی (RFQ) و آزمون آسیب‌شناسی روانی (DASS-21) بود. داده‌ها با همبستگی و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد روان‌رنجورخویی بالاترین همبستگی مثبت را با آسیب‌شناسی روانی دارد (r=0.57)، در حالی که ذهنی‌سازی همبستگی منفی قوی با آسیب‌شناسی روانی نشان داد (r=-0.53). مدل ساختاری ارائه‌شده از برازش مناسبی برخوردار بود (CFI=0.91، RMSEA=0.06) و نشان داد ذهنی‌سازی نقش میانجی قوی دارد. شرکت‌کنندگانی که سطح ذهنی‌سازی بالاتری داشتند، رفتارها و نگرش‌های مثبت‌تر و ظرفیت مقابله مؤثرتری با استرس بیماری از خود نشان دادند. یافته‌ها تأکید می‌کند که پنج عامل شخصیت و به ویژه روان‌رنجورخویی، پیش‌بینی‌کننده قوی برای آسیب‌شناسی روانی بیماران مبتلا به تومور بدخیم هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The mediating role of mentalization in the relationship between five personality factors and psychopathology in patients with malignant tumors under the influence of chronic stress: A bio-psychopathological study

نویسندگان English

Reza Abdi 1
Ali Aliasghari 2
1 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Madani University of Azerbaijan. Tabriz: Iran
2 PhD student in Psychology. Faculty of Educational Sciences and Psychology. Shahid Madani University of Azerbaijan. Tabriz. Iran.
چکیده English

This study aimed to investigate the mediating role of mentalization in the relationship between five personality factors and psychopathology in patients with malignant tumors under chronic stress. The study was conducted using a descriptive-correlational method and structural equation modeling (SEM). The statistical population was all patients with malignant tumors in Urmia who referred to medical centers between October 1403 and July 1404. The sample consisted of 200 people (54% female and 46% male) who were selected by convenience sampling. The research tools included the Five Personality Factors Questionnaire (NEO-FFI), the Mentalization Scale (RFQ), and the Psychopathology Test (DASS-21). The data were analyzed by correlation and structural equation modeling. The results showed that neuroticism had the highest positive correlation with psychopathology (r=0.57), while mentalization showed a strong negative correlation with psychopathology (r=-0.53). The proposed structural model had a good fit (CFI=0.91, RMSEA=0.06) and showed that mentalization has a strong mediating role. Participants with higher levels of mentalization showed more positive behaviors and attitudes and a more effective capacity to cope with the stress of illness. The findings emphasize that the five personality factors, and especially neuroticism, are strong predictors of psychopathology in patients with malignant tumors.

کلیدواژه‌ها English

Five factors of personality
mentalization
psychopathology
malignant tumors
chronic stress
احمدی، سیدعلی؛ وزیری، شهرام؛ آهی، قاسم؛ لطفی کاشانی، فرح و اکبری، محمداسماعیل (1400). مقایسه تاثیر مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و معنویت درمانی بر کاهش پریشانی روان شناختی (اضطراب، افسردگی و استرس) بیماران مبتلا به سرطان پستان.
تابع بردبار، فریبا و شعاعی، مریم (1403). نقش انعطاف پذیری شناختی، سرسختی روانشناختی و خود شفقت ورزی در پیش بینی استرس ادراک شده زنان مبتلا به سرطان پستان.
رحیمی چم حیدری، راضیه و محمودفخه، هیمن (1402). مقایسه طرحواره درمانی و کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر رشد پس از سانحه و سرمایه روانشناختی در زنان مبتلا به سرطان پستان.
سپهریان، عاطفه؛ متقی­پور، رضا؛ مشاری، جلیل و قاسمی، احمد (1403). تأثیر چاقی القاشده با رژیم غذایی پرچرب بر پروفایل لیپیدی، شاخص های استرس اکسیداتیو و آپوپتوز سلولی در موش های صحرایی مدل ویستار و رده سلولی سرطان تخمدان.
شالیکاری، مرضیه؛ میرزائیان، بهرام و عباسی، قدرت اله (1402). مقایسه تاثیر درمان مواجهه سازی نوشتاری و کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر نشانگان استرس پس از سانحه و ترس از عود در بیماران مبتلا به سرطان پستان.
فاریابی، منوچهر؛ رفیعی پور، امین؛ حاجی علی زاده، کبری و خداوردیان، سهیلا (1401). تعیین اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر اضطراب، استرس ادراک شده و راهبردهای مقابله با درد بیماران مبتلا به سرطان خون.
فلاح، بهاره؛ فتحی، فاطمه؛ فلاح فراغه، احمدرضا؛ نصیریانی، خدیجه و محراب بیک، اکرم (1403). سازگاری روانی با سرطان و تأثیر آن بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان. ماهنامه علمی پ‍ژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، 31(12)، 7351-7362.
قاسم زاده، سارا؛ شاهقلیان، مهناز؛ عبداللهی، محمدحسین؛ ایزانلو، بلال و میرمالک، عباس (1402). نقش میانجی بدتنظیمی هیجانی درتاثیرنشخوار فکری بر نشانگان استرس پس از سانحه و پریشانی در بیماران مبتلابه سرطان پستان. مجله پژوهش پرستاری ایران، 18(5)، 62-75.
قربانی، وجیهه؛ فرنودی مهر، رویا؛ سلطان آبادی، سمانه و یگانه، نرگس (1400). تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر اضطراب، استرس و رضایت زناشویی افراد متاهل مبتلا به سرطان سینه. نشریه علمی رویش روان شناسی، 10(8)، 103-114.
قربانی، اعظم؛ قزلباش، سیما؛ علیزاده، هما و خسروی، مریم (1400). تأثیر گروه‌درمانی معنوی بر افسردگی، اضطراب و استرس مراقبین خانوادگی کودکان مبتلا به سرطان. مجله طب مکمل، 11(3)، 196-209.
کیایی، طاهره؛ مکوندی، بهنام؛ مرادی منش، فردین و حافظی، فریبا (1400). رابطه علی استرس ادراک شده، حمایت اجتماعی ادراک شده و تاب آوری با سازگاری عاطفی با میانجی گری رضایت از زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان.
محققی، حسین؛ مینایی، محمد؛ یعقوبی، ابوالقاسم و فرهادی، ‌مهران (1400). تاثیر برنامه‌ی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ابعاد سخت‌رویی مادران کودکان مبتلا به سرطان. مطالعات روانشناسی بالینی، 43(11)، 47-72.
مهرورزان، الهام؛ نجاتی، نازیلا و عرب زاده؛ مهدی (1399). پیش بینی اضطراب اجتماعی بر اساس سبک های حل مسئله اجتماعی و ویژگی های شخصیتی در زنان ورزشکار. فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره، 3 (4)، 113-135.
ناصری گرگون، سارا؛ موسوی، سیده مریم؛ شباهنگ، رضا و باقری شیخانگفشه، فرزین (1400). اثربخشی مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری و امید به زندگی بیماران مبتلا به سرطان های گوارشی. نشریه روان پرستاری، 9(2)، 60-71.
نوری، مریم؛ مرادی، علیرضا و پرهون، هادی (1402). رابطه بین نقص در پردازش هیجانی با علایم استرس پس از سانحه و پیروی از درمان در بیماران مبتلابه سرطان پستان: نقش میانجی استیگمای سرطان.