فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره

مقایسه اثربخشی آموزش گروهی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با درمان گروهی برنامه زمانی پارادوکس بر ابعاد خستگی و کیفیت خواب در زنان مبتلا به اختلال بی‌خوابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه صالحی مبارکهء 1
مهسا یونسی سینکی 2
فاطمه زلقی 3
سمیرا رمضانخانی 4
بنت الهدی جعفریان 5

1 گروه روانشناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

2 گروه روانشناسی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن تهران، تهران،ایران

3 گروه روانشناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گرمسار، ایران.

4 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علون تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران

5 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علون تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت الله آملی، آمل،ایران

چکیده
هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی آموزش گروهی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی(MBSR) با درمان گروهی برنامه زمانی پارادوکس(PTTT) بر ابعاد خستگی و کیفیت خواب در زنان مبتلا به اختلال بی خوابی بود. طرح پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون –پس آزمون با پیگیری 1 ماهه با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به اختلال بی خوابی مراجعه کننده به مراکز خدمات روان شناختی منطقه 3 شهر تهران در بهار سال 1403 بود. 45 زن مبتلا به اختلال بی خوابی با نمونه گیری دردسترس انتخاب و به صورت تصادفی و برابر در گروهMBSR ، گروهPTTT و گروه کنترل انتساب یافتند. پروتکلMBSR طی 8 جلسه 90 دقیقه ای و پروتکلPTTT طی 6 جلسه 90 دقیقه ای انجام شد و اعضای گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفتند. آزمودنی ها در3 مرحله با سیاهه چند بعدی خستگی و شاخص کیفیت خواب پیتسبورگ ارزیابی شدند. نتایج آزمون تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر نشان دادMBSR وPTTT موجب کاهش ابعاد خستگی و بهبود کیفیت خواب می شوند و نتایج درمانی آن تا یک ماه پس از مداخله پایدار بود (p<0/05). همچنین،MBSR برای کاهش ابعاد خستگی وPTTT برای بهبود کیفیت خواب روش موثرتری بود‌.

کلیدواژه‌ها

آموزش ذهن آگاهی
درمان پارادوکس
خستگی
کیفیت خواب

عنوان مقاله English

compare the effectiveness of mindfulness-based stress reduction group training with paradoxical time table group therapy on the dimensions of fatigue and sleep quality in women with insomnia

نویسندگان English

Fatemeh Salehimobarakeh 1
Mahsa younesi sinaki 2
Fatemeh Zalaghi 3
Samira Ramezankhani 4
Bentolhoda Jafarian 5
1 StudentDepartment of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Roudhen Branch, Tehran, Iran
3 Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Garmsar, Iran
4 Department of Psychology, Faculty of Psychology and Education, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran
5 Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Ayatollah Amoly branch, Amol, Iran
چکیده English

The purpose of this study was to compare the effectiveness of mindfulness-based stress reduction group training (MBSR) with paradoxical time table group therapy (PTTT) on the dimensions of fatigue and sleep quality in women with insomnia. Method of research was a semi-experimental type of pre-test-post-test with 1-month follow-up with two experimental groups and one control group. The statistical population included all women suffering from insomnia who referred to counseling centers and psychological services in the 3rd district of Tehran in the spring of 1403. 45 women suffering from insomnia were randomly selected and randomly assigned to the MBSR group (15 people), PTTT group therapy (15 people) and the control group (15 people). Kabat-Zinn (2005) MBSR protocol was conducted during 8 90-minute sessions and PTTT protocol was conducted during 6 90-minute sessions, and members of the control group were placed on the waiting list. Subjects were evaluated in 3 stages with Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Data analysis was done with repeated measures analysis of variance and Bonferroni's post hoc test through SPSS-28 software. The results of this research showed that MBSR and PTTT reduce fatigue and improve sleep quality in women with insomnia, and the treatment results were stable up to one month after the intervention. p<0.05). Also, MBSR to reduce fatigue dimensions and PTTT to improve sleep quality were more effective methods.

کلیدواژه‌ها English

mindfulness training
paradox therapy
fatigue
sleep quality
آغبلاقی، نازیلا؛ اقدسی، علی‌نقی؛ رستمی، حسین؛ و آهنگر، احد (1401). بررسی اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر خستگی روانی، استرس ادراک‌شده و تنظیم هیجان پرستاران. سلامت و مراقبت،24(4)،379-368.
احمدی، هادی؛ و رمضان زاده، آسیه (1399). تعیین رابطه ذهن آگاهی و سرمایه روان‌شناختی با سلامت روانی در معلمان ابتدایی شیروان. پژوهش‌های کاربردی در مشاوره،3(3)،42-17.
انسان، نرگس؛ رحیمیان بوگر، اسحق؛ طالع پسند، سیاوش؛ و استیلایی، فریبرز (1399). اثربخشی مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی برشدت خستگی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. مطالعات علوم پزشکی،31(2)،145-137.
بابایی، وجیهه؛ ابوالمعالی الحسینی، خدیجه؛ حبی، محمدباقر (1402). مقایسه اثربخشی درمان برنامه زمانی پارادوکس و درمان فناوری واقعیت مجازی بر حساسیت اضطرابی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی. مطالعات ناتوانی،13(1)،11-1.
بشارت، محمدعلی (1398). سنجش اثربخشی پارادوکس درمانی بر اختلال اضطراب اجتماعی: مطالعه موردی. مجله علوم روان‌شناختی،18(76)،395-383.
بشارت، محمدعلی (1399). کاربرد پارادوکس درمانی برای درمان اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی. مجله علوم روان‌شناختی،19(95)،1387-1371.
بختیار پاکزاد، فائزه؛ و خوشنویسان، زهرا (1402). بررسی رابطه بین خستگی روانی و احساس تنهایی با پریشانی روان‌شناختی در زنان متأهل،https://civilica.com/doc/1897847
بشارت، محمدعلی (1398). سنجش اثربخشی پارادوکس درمانی بر اختلال اضطراب اجتماعی: مطالعه موردی. علوم روان‌شناختی،18(76)،396-383.
پورحسین، رضا. (1395). کتاب پارادوکس + برنامه‌زمانی = درمان. مجله رویش روان‌شناسی،5(4)،2-1.
پیمان پاک، فائزه؛ پورشهریاری، مه‌سیما؛ و عبداللهی، عباس (1402). مقایسه اثربخشی درمان برنامه زمانی پارادوکسی و درمان شناختی-رفتاری بر کاهش علائم زنان دچار اختلال اضطراب فراگیر. زن و خانواده، 16(59)،63-47.
جامعی نژاد، فرحناز؛ امیدیان، مرتضی؛ بساک نژاد، سودابه؛ و مکتبی، غلامحسین (1403). اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر کیفیت خواب، علائم خلقی و اضطراب و علائم اعتیاد به بازی آنلاین در نوجوانان وابسته به بازی آنلاین. رویش روانشناسی،13(4)،20-11.
صالحی، حانیه؛ مقدم کوشا، صدیقه؛ کاظمی دلیوند، فردوس؛ و میرزایی، نگار (1400). اضطراب بیماری در پرستاران بیمارستان: پیش‌بین‌های ذهن آگاهی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در دوران کووید -۱۹. پژوهش‌های کاربردی در مشاوره،4(3)،130-113.
قائدی، کیمیا؛ و نعمتی، فاطمه (1402). مقایسه هوش هیجانی و مشکلات خواب در نوجوانان دختر با و بدون نشانگان اختلال کندگامی شناختی. مطالعات روان‌شناختی،19(4)،116-103.
قدیمی نوران، میترا؛ شفیع‌آبادی، عبدالله؛ خدابخشی کولایی، آناهیتا؛ و عسگری، محمد (1399). تدوین پروتکل درمانی مبتنی بر مدل برنامه زمانی پارادوکسی و تعیین اثربخشی آن بر اختلال پرخوری زنان. پژوهش در سلامت روان‌شناختی،14(2)،94-81.
قزاق، مرسده؛ زادحسن زهره (1398). اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی به شیوه گروهی بر کیفیت زندگی و شدت خستگی زنان مبتلا به ام‌اس (MS). مراقبت پرستاری و مامایی ابن‌سینا،27(1)،35-44.
کامکار، مرضیه؛ بابایی، زینت؛ کمالی تبریزی، پروینغ و دانشی، سهیلا (1401). اختلالات خواب در پرستاران: نقش استرس شغلی، ذهن آگاهی و شفقت به خود. مدیریت پرستاری،11(4)،102-93.
محمدی، زهرا. سلیمانی، علی. فتحی آشتیانی، علی. اشرفی، عماد. مخبری، کامران(1398). مقایسه اثربخشی درمان برنامه زمانی پارادوکسی، درمان مواجهه سازی و جلوگیری از پاسخ و دارودرمانی بر کاهش علائم بیماران مبتلا به اختلال وسواسی اجباری. مجله مطالعات ناتوانی،9(1)،8-1.
موسوی، سیده شادی؛ ملانوروزی شجاعی، معصومه؛ و بهاری، سید محی‌الدین (1402). مقایسه اثربخشی ذهن آگاهی و تمرینات هوازی بر شاخص‌های روان‌شناختی و کیفیت خواب در بهبودیافتگان کووید 19. دانشگاه علوم پزشکی مازندران،33(220)،78-66.
نوروزی، مهسا؛ حسین نتاج، ابوالفضل؛ لطفعلی نژاد، الهام؛ و پاپی، شهاب (1402). ارتباط بین خودکارآمدی رانندگی با ابعاد خستگی در رانندگان سالمند. دانشگاه علوم پزشکی مازندران،33(230)،105-96.
نیکان، عبدالصمد؛ لطفی کاشانی، فرح؛ وزیری، شهرام؛ و مجتبایی، مینا (1400). مقایسه برنامه زمانی پارادوکسی و درمان شناختی رفتاریبر نگرانی و نشخوار فکری بیماران دچار اضطراب اجتماعی. رویش روان‌شناسی،10(1)،14-1.
ولی زاده، حدیث؛ و احمدی، وحید (1400). اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت خواب و اضطراب مرگ سالمندان مبتلا به پرفشاری خون. سلامت و سالمندی خزر،6(2)،84-71.
فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 29
تابستان 1404
صفحه 161-194

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما