بررسی چرایی و چگونگی تاثیر تعظیم برخی شعائر اسلامی بر سلامت روان فرد و جامعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تهران

چکیده
معنویت درمانی و تاثیر امور معنوی بر افزایش کیفیت زندگی افراد، یکی از امور مورد بحث در علم روانشناسی است. هدف پژوهش حاضر بررسی چرایی و کیفیت این تاثیرگذاری در دو مورد از شعائر اسلامی (پیاده روی بزرگ اربعین و رعایت حجاب بانوان) بر سلامت روان فرد و جامعه است. سوال اصلی این است که اجتماع بزرگ اربعین که در سال‌های گذشته به یک اجتماع عظیم جهانی تبدیل شده است و همچنین حفظ حجاب اسلامی که همواره در طول تاریخ مورد تاکید ادیان الهی بوده، از منظر علم مشاوره و روانشناسی، چرا و چگونه می‌توانند در سلامت روان افراد یک جامعه، تاثیر داشته باشد؟ این پژوهش با روشی تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و همچنین استفاده از مشاهدات و تجربیات عینی برخی از افراد، به بررسی این مسأله پرداخته است. یافته‌های تحقیق فوق به شرح ذیل است: رعایت حجاب اسلامی با نیت قرب الهی و پیاده‌روی شکل گرفته در چند سال اخیر، به شوق زیارت اباعبدالله (ع)، قابل انطباق بر تعاریف علم روانشناسی از امور معنوی هستند و به همین دلیل، تاثیرگذاری آن دو بر سلامت روان، قابل پیش‌بینی است. شور و نشاط فوق العاده افراد حاضر در پیاده‌روی، مشاهده‌ی ایثار و از خودگذشتگی...

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

چرایی و چگونگی تاثیر تعظیم برخی شعائر اسلامی بر سلامت روان فرد و جامعه

نویسنده English

sayed Ali Mohammad Musavi
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تهران
چکیده English

معنویت درمانی و تاثیر امور معنوی بر افزایش کیفیت زندگی افراد، یکی از امور مورد بحث در علم روانشناسی است. هدف پژوهش حاضر بررسی چرایی و کیفیت این تاثیرگذاری در دو مورد از شعائر اسلامی (پیاده روی بزرگ اربعین و رعایت حجاب بانوان) بر سلامت روان فرد و جامعه است. سوال اصلی این است که اجتماع بزرگ اربعین که در سال‌های گذشته به یک اجتماع عظیم جهانی تبدیل شده است و همچنین حفظ حجاب اسلامی که همواره در طول تاریخ مورد تاکید ادیان الهی بوده، از منظر علم مشاوره و روانشناسی، چرا و چگونه می‌توانند در سلامت روان افراد یک جامعه، تاثیر داشته باشد؟ این پژوهش با روشی تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و همچنین استفاده از مشاهدات و تجربیات عینی برخی از افراد، به بررسی این مسأله پرداخته است. یافته‌های تحقیق فوق به شرح ذیل است: رعایت حجاب اسلامی با نیت قرب الهی و پیاده‌روی شکل گرفته در چند سال اخیر، به شوق زیارت اباعبدالله (ع)، قابل انطباق بر تعاریف علم روانشناسی از امور معنوی هستند و به همین دلیل، تاثیرگذاری آن دو بر سلامت روان، قابل پیش‌بینی است. شور و نشاط فوق العاده افراد حاضر در پیاده‌روی، مشاهده‌ی ایثار و از خودگذشتگی...

کلیدواژه‌ها English

شعائر اسلامی
سلامت روان
حجاب
اربعین
قرآن کریم.
نهج البلاغه.
آذربایجانی، مسعود(1394). روان شناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ابن قولویه، جعفر ابن محمد(1377). کامل الزیارات. مترجم: محمدجواد ذهنی‌تهرانی، قم.
احمریان، فلسفی نژاد(1394). تأثیر آرم درمانی گروهی بر امید به زندگی و کیفیت خواب سالمندان مرکز شبانه روزی شهر تهران. مجله پژوهش در دین و سلامت، 1 (3): 11-8.
ادیب صابر، فهیمه؛ مهرگان، بتول؛ انصاری، سلیمان؛ صائمی، امیر محمد(1402). نقش هویت دینی در پیش‌بینی رفتارهای ورزشی در میان بسکتبالیست‌های پسر نوجوان. مجله پژوهیش در دین و سلامت، 10 (2): 80-92.
باقری، مرضیه؛ اسماعیل چگنی، مهری؛ مه نگار، فرشاد(1394). بررسی اثربخشی درمان مذهبی، معنوی و روانی بر کاهش استرس، اضطراب و افسردگی زنان دارای همسر معتاد شهر ایلام. مجله پژوهیش در دین و سلامت، 1 (3): 19-24.
حیدری، جبار؛ محمودی، قهرمان(1386). بهداشت روانی. تهران: نشر جامعه نگر.
خادمی، جلیل؛ شاکر، علی؛ و حاجی لو، علی(1401). طراحی مدل رفتار اخلاقی کارکنان بر اساس تجارب معنوی، حمایت اجتماعی و ویژگی های شخصیتی با میانجیگری عدالت ادراک شده. مجله اخلاق زیستی، 12 (37): 1-14.
خاکپور، حمید؛ قربانزاده، علی؛ قادری، محمد(1396). راهکارهای درمان پرخاشگری از دیدگاه قرآن و روایات. مجله پژوهش در دین و سلامت، دوره 4، ش3.
شاکرین، حمیدرضا(1387). چرا دین؟ چرا اسلام؟ چرا تشیع؟ قم: دفتر نشر معارف.
شاملو، سعید(1391). مکتب ها و نظریه ها در روانشناسی شخصیت. تهران: نشر رشد.
صدوق، ابوجعفر محمد ابن علی ابن بابویه(1413ق)، من لا یحضره الفقیه، قم: انتشارات اسلامی.
دوبووار، سیمون (1397). جنس دوم. مترجم: قاسم صنعوی، چاپ سیزدهم، تهران: نشر توس.
رحیم زاده، مریم؛ صفرا، مریم؛ آقایوسفی، علیرضا(1401). رابطه سلامت معنوی با سلامت و بهزیستی نوجوانان. مجله پژوهش در دین و سلامت، 9 (4): 148-63.
رجبی، عباس(1385). بررسی رابطه حجاب با سلامت روانی زن. مجله شمیم یاس، شماره 40.
رزی‌فام، حسین؛ دهقان، علی(1393). نشانه‌های رشد و تباهی در شعر سیمین بهبهانی بر اساس نظریة اریک فروم. مجله پژوهشهای نقد ادبی و سبک شناسی، شماره 17.
کاشانی، فرح؛ وزیری، شهرام(1395). روانشناسی مرضی کودکان. تهران: انتشارات ارسباران.
کریمی، یوسف(1376). روان‌شناسی اجتماعی، نظریه‌ها و کاربردها، تهران: نشر ارسباران.
محسنی، محمد(1380). بررسی نگرش های اجتماعی - فرهنگی در ایران. تهران: دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی کشور.
محسن زاده کرمانی، سلاله؛ صالحی، رضوان؛ خبازی، ملیحه(1403). بررسی نقش ابعاد رازداری در کیفیت زندگی زناشوئی با تاکید بر منابع دینی. فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره،  7(4)، 81-11-.
محمدی آشنانی، علی(1381). زیبایی پوشش; به بهانه سالروز کشف حجاب. مجله پرسمان، شماره 4.
ملکی، حسن (1395) . روانشناسی خانواده. تهران: نشر آوای نور.
موسوی، الناز؛ الهی، طاهره؛ مسجدی ارانی، عباس؛ ابراهیمی، لیلا؛ جلیل پور، مینا؛ شهسواری، زهرا(1397). مقایسه رشد انسانی در روانشناسی و نهج البلاغه. مجله پژوهش در دین و سلامت، 4 (5): 129-40.
رسولی، امیرحسین؛ میرزا علیزاده، عادل؛ احمدی، غلامرضا؛ طیبی، بتول؛ حسن پور، زینب(1403). پیش‌بینی سرمایه معنوی و سلامت معنوی دانشجویان بر اساس ویژگی‌های شخصیتی، آگاهی و تمایل آنها به مصرف غذای حلال. مجله پژوهش در دین و سلامت. 10 (2): 1-15.
میلانی فر، سلامت روان(1387). تهران: انتشارات قومس.
همت افزا، پروین(1399). بی حجابی، تکیه بر جذابیت‌‏های ظاهری و نه اصالت‌‌ها و ارزش‏‌های متعالی است. بازیابی شده در 23/04/1399، از https://basijnews.ir/fa/news/9256818/.
 Feliu-Soler, A., Royuela-Colomer, E., Navarrete, J., et al. (2024). Assessing the Impact of the Way of Saint James on Psychological Distress and Subjective Well-being: The Ultreya Study. Journal of Happiness Studies.
 Ibrahim, H. M. (2025). Islamic Spirituality and Mental Well-being: A Systematic Review of Theological Foundations and Empirical Evidence. Iman Medical Journal.
Moulaei, K., et al. (2026). The Impact of Arbaeen Long-Walk on the Health of Pilgrims: A Qualitative Study. Health Science Reports.