فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره

مقایسه تأثیر درمان شناختی-رفتاری و واقعیت درمانی بر سرمایه‌های روان‌شناختی و سلامت روان مادران کودکان ناتوان ذهنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهرنوش سیدی 1
محبوبه داستانی 2

1 کارشناس ارشد روان‌ شناسی بالینی، دانشگاه شهاب دانش قم، ایران.

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه شهاب دانش، قم، ایران

چکیده
مطالعه با هدف مقایسه تأثیر درمان شناختی-رفتاری و واقعیت درمانی بر سرمایه‌های روان‌شناختی و سلامت روان مادران کودکان عقب‌مانده ذهنی انجام شد. هدف کاربردی و روش اجرا شبه آزمایشی با دو گروه آزمایش و یک گروه انتظار به همراه پیش‌آزمون –پس‌آزمون بود. جامعه آماری شامل مادران دارای فرزند عقب‌مانده ذهنی مدارس استثنایی و مؤسسات توان‌بخشی شهر قم بود. از بین آن‌ها 39 نفر که دارای معیارهای ورود بودند به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه 13 نفری جایگزاری شدند. گروه‌های آزمایش مشاوره گروهی شناختی-رفتاری و واقعیت درمانی را دریافت نمودند. برای گردآوری داده‌ها از فهرست تجدید نظر شده علائم روانی (دراگوتیس و همکاران، 1984) و پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی (لوتانز و همکاران، 2007) استفاده شد.نتایج نشان داد بین میانگین نمرات پیش‌آزمون و پس آزمون گروه‌های آزمایش و گواه تفاوت معناداری وجود دارد (0001/0>p).مقایسه گروه‌های درمانی بیانگر اثرگذاری بالاتر واقعیت درمانی در بهبود سلامت روان در مقایسه با درمان شناختی-رفتاری داشت. اما متغیر سرمایه روان‌شناختی بین دو گروه اختلاف معناداری مشاهده نشد. بر این اساس این دو رویکرد درمانی می‌توانند به عنوان الگویی مناسب و اثربخش در پیشگیری مشکلات روانی و ارتقای سرمایه‌های روان‌شناختی مادران دارای فرزند عقب‌مانده ذهنی به کار گرفته شوند.

کلیدواژه‌ها

درمان شناختی-رفتاری
واقعیت درمانی
سرمایه‌های روان‌شناختی
سلامت روان
کم‌توان ذهنی

عنوان مقاله English

Comparison of the effectiveness of cognitive-behavioral therapy and reality therapy on psychological capital and mental health of mothers of mentally retarded children

نویسندگان English

mehrnoosh seidi 1
Mahboobe dastani 2
1 Master of Clinical Psychology, Shahab Danesh University of Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Shahab Danesh University, Qom, Iran
چکیده English

This study was conducted with the aim of comparing the effect of cognitive-behavioral therapy and reality therapy on the psychological capital and mental health of mothers of mentally retarded children. The research was practical in terms of purpose and quasi-experimental in terms of execution method with two test groups and one waiting group along with pre-test-post-test. The statistical population included all mothers with mentally retarded children referring to exceptional schools and rehabilitation institutions in Qom city. Among them, 39 people who met the entry criteria were selected as the research sample and randomly placed in three groups of 13 people. The experimental groups received cognitive-behavioral group counseling and reality therapy. To collect data, the revised list of psychological symptoms ofDerogatis et al (1984) and psychological capital questionnaire Luthans et al (2007) were used. The results showed that there is a significant difference between the average pre-test and post-test scores of the experimental and control groups (p<0.0001). The comparison of treatment groups shows the higher effectiveness of reality therapy in improving mental health compared to cognitive therapy. had a behavior However, no significant difference was observed in the variable of psychological capital between the two groups. Based on this, these two treatment approaches can be used as a suitable, reliable and effective model in preventing mental problems and improving the psychological capital of mothers with mentally retarded children.

کلیدواژه‌ها English

: cognitive-behavioral therapy
reality therapy
psychological capital
mental health
intellectual disability
  • اکبری زاده، فاطمه؛ باقری، فریبرز؛ حاتمی، حمیدرضا و حاجی وندی، عبدا...(1390). ارتباط بین هوش معنوی، سخت رویی و سلامت عمومی در بین پرستاران، علوم پزشکی کرمانشاه، 2(6)، 466-482.
  • انیسی، جعفر؛ اسکندی، محسن؛ بهمن­آبادی، سمیه؛ نوحی، سیما؛ تولایی، عباس(1393). هنجاریابی چک لیست نشانه­های اختلالات روانی (R-90-SCL) در کارکنان یک واحد نظامی. مجله روان‌شناسی نظامی، 17.
  • ترکان، لیلا؛ فرحبخش، کیومرث(1398). اثربخشی درمان چشم­انداز مان بر نشخوار فکری مادران کودکان اتیسم در شهر اصفهان. پژوهش­های کاربردی در مشاوره، 2 (1)، 1-17.
  • دهقانی، یوسف(1395). بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر سلامت روان و باورهای غیرمنطقی مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم. دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 26 (135)، 87-97.
  • سربلند، خیرالله(1398). تأثیر سرمایه روان­شناختی بر دلبستگی کاری با نقش واسطه­ای توانمندسازی روان­شناختی. دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، 20 (3)، 65-76.
  • شوشتری، آزاده؛ رضایی، علی محمد؛ طاهری، الهام(1395). اثربخشی گروه درمانی شناختی-رفتاری بر تنظیم هیجان، باورهای فراشناختی و نشخوار فکری زنان مطلقه. اصول بهداشت روانی، 18 (6).
  • شیلینگ، لوئیس(1390). نظریه های مشاوره. ترجمه سیده خدیجه آرین. تهران: اطلاعات.
  • ضیاءالدینی، موحده(1397). اثربخشی آموزش سرمایه روان­شناختی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی و توانمندسازی شناختی. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید باهنر کرمان.
  • فرامرزی، سالار؛ کرمی­منش، ولی الهه؛ محمودی، مرتضی(1392). فراتحلیل اثربخشی مداخلات روان‌شناختی بر سلامت روانی خانواده کودکان با نقص ذهنی (1390-1391). روان­شناسی بالینی، 13 (4).
  • فرح­بخش، کیومرث؛ شفیع­آبادی، عبدالله؛ دلاور، علی(1385). مقایسه میزان اثربخشی مشاوره شناختی به شیوع شناختی الیس، واقعیت درمانی گلاسر و اختلاطی از آن دو در کاهش تعارض­های زناشویی. پژوهش­های مشاوره، 18، 33-26.
  • فری، مایکل(1397). راهنمای عملی شناختی درمانی گروهی. ترجمه مسعود محمدی و رابرت فرنام. تهران: رشد.
  • گلاسر، ویلیام(1399). تئوری انتخاب برای والدین و نوجوانان. ترجمه علی صاحبی. چاپ پنجم. تهران: نشر سخن.
  • گلاسر، ویلیام(1400). درآمدی بر روان­شناسی امید تئوری انتخاب. ترجمه علی صاحبی. چاپ بیست و هفتم. تهران: نشر سخن.
  • ملیانی، مهدیه؛ اللهیاری، عباسعلی؛ آزاد فلاح، پرویز؛ فتحی آشتیانی، علی؛ طاولی، آزاده(1393). اثربخشی درمان ذهن آگاهی مبتنی بر شناخت و درمان شناختی رفتاری در واکنش­پذیری شناختی و رضایت­مندی از خود در زنان مبتلا به افسردگی اساسی عودکننده. روان­شناسی، 72 (4)، 393-407.
  • نصیری تاکامی، غلامرضا؛ نجفی، محمود؛ طالع­پسند، سیاوش(1399). مقایسه اثربخشی روان درمانی مثبت نگر و درمان شناختی رفتاری گروهی بر سرمایه های روانشناختی نوجوانان با علائم افسردگی. پژوهش­نامه روانشناسی مثبت، 6 (2)، 79-98.
  • هارون رشیدی، همایون؛ مرزعاوی، ندا(1399). اثربخـشی آمــوزش واقعیت درمانی بر تاب‌آوری و بهــزیستی روان‌شناختی مادران کودکان با کم‌توانی هوشـــی. تعلیم و تربیت استثنایی، ۱ (۱۵۹)، 47-54.
  • B., Palmer, S., Ruddell, P. (2000). Brief cognitive behavioral therapy. London: Sage.
  • Derogatis, L.R. , Rickels, K., Rock, A. (1984). The scl – 90 and the MMPI a step in the validation of a new self – report scale. The British Journal of Psychiatry, 128, 280- 289.
  • Fredricson, B, L. (2003). The value of positive emotions. American scientist, 91 (4), 330-335.
  • Emerson E. (2003). Mothers of children and adolescents with intellectual disability: social and economic situation, mental health status, and the self-assessed social and psychological impact of the child’s difficulties .Journal of Intellect Disability Re 47(5), 385-399
  • Glasser W. (2003). Warning: Psychiatry can be hazardous to your mental health: HarperCollins Publishers.
  • Glasser, W. (1992). Reality therapy. In-(pp. 270 (Eds); et al. The evolution of psychotherapy: The second conference283).
  • Harms, P. D., Krasikova, D. V., & Luthans, F. (2018). Not me, but reflects me: Validating a simple implicit measure of psychological capital. Journal of Personality Assessment, 100(5), 551-562.
  • Hastings, R., P, Beck, A. (2004). Practitioner review: stress intervention for parents of children with intellectual disabilities. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45, 1338–49.
  • Jones, LC., Parish, TS., Ritalin Vs. (2005). Choice Theory and Reality Therapy. International journal of reality therapy, 25(1), 301-9.
  • Karatepe, OM, Karadas, G. (2014).The effect of psychological capital on conflicts in the work=family interface, turnover and absence intentions. International Journal of Hospitality Management, 43, 132-43.
  • Karatepe, OM., & Karadas, G. (2015). Do psychological capital and work engagement foster frontline employees’ satisfaction? A study in the hotel industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 27(6), 1254-78.
  • Kerenhappachu M. S. G. Sridevi. (2014). Care Giver's burden and perceived social support in mothers of children with mental retardation. International journal of scientific and research publications. 4 (4). 1-7.
  • Luthans, F., Youssef-Morgan, C., & Avolio, B. J. (2007). Psychological capital: Developing the human competitive edge. New York: Oxford University Press.
  • Pastor-Cerezuela, G., Fernández-Andrés, M. I., Pérez-Molina, D., & Tijeras-Iborra, A. (2021). Parental stress and resilience in autism spectrum disorder and Down syndrome. Journal of Family Issues, 42(1), 3-26.
  • Quinn, GP, Keough, M. (2002). Experimental Design and Data Analysis For Biologists. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Sklad M, Diekstra R, Ritter M, Ben J, Gravesteijn C. (2012). Effectiveness of school-based universal social, emotional, and behavioral programs: Do they enhance studentst development in the area of skill, behavior, and adjustment? Psychol Schs, 49(9), 892-909
  • Ülker Tümlü, G., Akdoğan, R., Türküm, A. S. (2017). The Process of Group Counseling Based on Reality Therapy Applied to the Parents of Children with Disabilities. International Journal of Early Childhood Special Education (INT-JECSE), 9(2), 81-98. DOI: 10.20489/intjecse.368465.
  • M. P & Echegoyen. I. (2015). Self-Forgiveness, Self-Acceptance or intrapersonal Restoration? Open issues in the Psychology of Forgiveness. Papeles Del Psicologo, 36(3), 230-237.
  • Wampold, B. E., Flückiger, C., Del Re, A. C., Yulish, N. E., Frost, N. D., Pace, B. T., ... & Hilsenroth, M. J. (2017). In pursuit of truth: A critical examination of meta-analyses of cognitive behavior therapy. Psychotherapy Research, 27(1), 14-32.
  • World Health Organization. (2016). Mental health: strengthening our response. Geneva: World Health Organization; 2016 (Fact sheet 220; http://www.who.int/ mediacentre/factsheets/fs220/en/, accessed 19 August 2017.
  • Zhao, M., & Fu, W. (2022). The resilience of parents who have children with autism spectrum disorder in China: a social culture perspective. International Journal of Developmental Disabilities, 68(2), 207-218

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما